Een veldwerk in retrospectief

IMG_1110-1000Achteraf is een veldwerk voor mij altijd een geweldige belevenis. De kennis die je opdoet, de mensen die je dacht goed te kennen nog beter te leren kennen, de ervaringen in een vreemd land, Het vak beoefenen dat je leuk vindt. Allemaal prachtige voorbeelden van de emoties en gevoelens die ik koester na een veldwerk. Maar tijdens een veldwerk beseffen wij toch niet hoe mooi we het eigenlijk hebben. Wat zorgt toch voor deze gang van denkbeelden? Deze retrospectiviteit van de geologie?. De reden voor dit denken zal ik uitpluizen aan de hand van de fases die men ondervind tijdens het veldwerk. Lees verder>

Jan Smit als docent

IMG_7116-1000De eerste keer dat ik Jan Smit zag was op tv. Niet bij het programma Palingsoap of Studio Voetbal (voor de onwetenden onder ons: de voorzitter van Heracles Almelo heeft dezelfde voor- en achternaam), maar bij het wetenschapsprogramma Noorderlicht van de VPRO. Jan werd geïnterviewd door niemand minder dan tv chick Georgina Verbaan. De link tussen zo’n dom blondje met de wetenschap had ik niet direct gemaakt, waarschijnlijk had het iets te maken met kijkcijfers. In ieder geval weet ik nog dat ik vol bewondering zat te luisteren naar Jans verhaal over een stuk steen met daarin een Velicoraptor klauw nét onder de KT grens. Veel te snel werd Jan alwaar afgekapt door de tv-regie, maar de interesse voor deze bijzondere wetenschapper was gewekt. Ik besloot Aardwetenschappen te gaan studeren. Lees verder>

Jan Smit weerstaat de elementen

P1000380-1000Pilbara, Australië – één van de oudste arealen aardkorst, grotendeels voor 3 miljard jaar geleden gevormd. Google Earth geeft een voorproef: enorme kernen van duistere eruptiva met grotendeels Archeïsche mantels rondom. Protocontinenten met kussenlava’s en daartussen lenzen van de oudste stromatolieten ter aarde; in hun mantels enorme formaties van gebandeerd ijzererts, afzettingen op oeroude oceaanbodems. In deze laatste, lagen die het gevolg waren van meteorietinslagen van toen. Jan Wijbrans en Jan Smit leidden ons er doorheen, op een memorabele veldtocht: ‘de Eendracht’. Lees verder>

Jan Smit als student

 

 

EGO 1Jan heeft het er niet vaak over, maar hij is zelf in de jaren ’60 bij vlagen een rebelse student geweest. Via zijn oud-docent Tom de Booij kregen wij toegang tot een fraai dagboek en prachtige zwart-wit kiekjes. Eind jaren ’60 zat Jan op het Geologisch Instituut in Amsterdam, een tijd waarin er wat conflicten waren rondom de invulling van het onderwijs van Aardwetenschappen. Onder leiding van Tom de Booij werd in 1969 het EGO-project opgericht: Experimenteel Geologisch Onderwijs. Lees verder>

Ontgroening in Tunesië

IMG_0645-2000Het moet ergens in 1996 geweest zijn dat ik met Jan als mijn thesis-supervisor  en collega Sandra Nederbragt naar Tunesië vloog, om een nieuw onderdeel van mijn AIO werk op te starten. Na aankomst in Tunis gingen we met de auto door naar El Kef, beroemd vanwege de goed bewaarde Krijt-Tertiar afzettingen in de omgeving, waar Jan en Sandra al uitgebreid aan gewerkt hadden. Wij waren deze keer echter minder geinteresseerd in de K-Pg grens, maar gingen op zoek naar nieuwe ontsluitingen die het Cenomaan-Turoon interval omspanden, zo ongeveer 90 miljoen jaar oud dus. Lees verder>

Jan Smit als collega

De veldwerkbegeleiding tijdens de Sorbas excursie Ik heb Jan Smit van nabij als directe collega meegemaakt sinds 2007 toen ik naar de VU terugkeerde. Jan had toen net een aantal jaren al het onderwijs van de afdeling sedimentologie in de  lucht gehouden en was zeer blij dat er na zo’n lange periode  weer sedimentologie-stratigrafie versterking kwam. In de periode tot zijn pensionering heb ik de sterktes, zwaktes, voorliefdes en afkeren van Jan ontdekt.

Lees verder>

Herinneringen aan- en veldwerkverhalen over Jan Smit

Op vrijdag 8 november vond het afscheidssymposium van Jan Smit plaats, die dit jaar met pensioen gaat. De komende tijd zullen er regelmatig veldwerkverhalen over- en herinneringen aan Jan Smit op deze site verschijnen. Blijf dus regelmatig deze website checken! Ook een verhaal delen? Dat kan door het naar de redactie te mailen: redactie@veldwerkverhalen.nl

Afscheidssymposium van Prof. Dr. Jan Smit: Catastrophic events in Earth History

Op 8 november 2013 vindt op de VU vanaf 13:00 ‘s middags het afscheidssymposium van Prof Dr Jan Smit plaats. Plaats van handeling: Zaal KC-07, op de begane grond van het VU-hoofdgebouw vlak bij de hoofdingang. (Zie ook www.symposiumjansmit.nl)

Jan is tientallen jaren als geoloog aan de VU verbonden geweest, en is een internationaal gewaardeerd specialist in de event-stratigrafie: de studie van snelle omwentelingen in “systeem aarde” die hebben geleid tot massa-uitsterven in de aardgeschiedenis.

De media geeft ons alvast een voorproefje op het symposium. Hieronder twee artikelen uit resp. de Trouw en het universiteitsblad van de Vrije Universiteit Ad Valvas. Na afloop van het symposium zullen op deze website alle oude veldwerkverhalen met-, herinneringen aan- en anekdotes over Jan Smit verschijnen. Heb jij ook een verhaal of mooie foto om hier aan toe te voegen? Stuur dit dan op naar redactie@veldwerkverhalen.nl!

 

Lees verder>

Smit vs. Keller: waarom de dino’s uitstierven

Jan Smit bij de Krijt-Tertiair grens in de Geulhemmerberggrot (Limburg)

Jan Smit bij de Krijt-Tertiair grens in de Geulhemmerberggrot (Limburg). Foto: Jan Smit.

Waardoor stierven de dinosaurussen uit? Met de ontdekking van de Chicxulub-krater in Mexico leek het voor iedereen helder: een grote meteoriet sloeg in en dat was het dan. Zaak gesloten? Toch niet, want een kleine groep wetenschappers, met als meest prominente vertegenwoordiger Gerta Keller, kon zich daar niet in vinden. Niet de krater, maar een enorme serie vulkaanuitbarstingen in India, de Deccan traps, deden de dino’s de das om.

Wat volgde was een lange strijd die op meerdere fronten werd uitgevochten. En nog steeds wordt uitgevochten. Want hoewel de meteorietinslag nog altijd door een zeer grote meerderheid van de aardwetenschappers als de oorzaak gezien wordt, geven Keller et al. niet op. De andere groep ook niet, waardoor elke publicatie van de ene groep wel weer een reactie van de andere uitlokt. Alles bij elkaar levert het een mooi schouwspel op.

De meest recente zet van de Keller-club kwam afgelopen oktober, met een artikel in Earth and Planetary Science Letters. Tom van Loon schreef er voor de NGV een samenvatting van, waarin VU-geoloog Jan Smit, een van de prominenten in het meteorietkamp, uitgedaagd werd om hier eens op te reageren. En, dat deed hij. Een aanrader.

Interessant is trouwens ook de site van Jan Smit, met foto’s van de aan de inslag gerelateerde sedimenten van over de hele wereld. En paddestoelen natuurlijk.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

 

Werk op geheim veld

Een vuistbijl

Een vuistbijl. Niet afkomstig van het veldwerk uit het stuk maar uit Kenia. Foto: Kevin Walsh, CC BY. http://www.flickr.com/photos/86624586@N00/109679831/

Op veldwerk, begin december in Drenthe? Daar moeten goede redenen voor zijn ­– in dit geval twee. Ten eerste de boer, die niet gaarne in zijn akker kuilen van twee meter ziet graven en dat voor nood accepteert mits buiten elk seizoen, en tegen vergoeding. Ten tweede een voor Nederland unieke situatie – meer dan tien Neanderthaler vuistbijlen niet ver uiteen gevonden, in gezelschap van tientallen duidelijk door de mens met laag voorhoofd bewerkte andere vuurstenen artefacten.

Er zijn hindernissen, er zijn boeiende vragen. Het verblijf tussen hagel, sneeuw en regen op een modderveld met maïsstoppels, waar je tot over de laarsrand in de ‘bragel’ kunt wegzakken – ach ja. De groepjes ‘steentjeszoekers’ in Drenthe zijn op langere termijn hinderlijker. Daar zijn fantasten tussen die in grote zwerfblokken stenen beelden van mammoet en neushoorn herkennen – fossiele botten ervan zijn immers hier gevonden. En er zijn fanatieke verzamelaars die hun ego voelen groeien naarmate hun stenenkast voller wordt. Ze zoeken, en dat is prachtig; ze ruilen en verkopen fossielen en stenen werktuigen – dat is minder. De minsten verfomfaaien vindplaatsen, en brengen vervalsingen in omloop die het bonafide onderzoek hinderen. Een veld met vuistbijlen in situ is voor deze laatsten onweerstaanbaar aantrekkelijk – geheimhouding is dus geboden als je de sporen van de uitgestorven Neanderthalermens wilt koppelen aan hun natuurlijke context en inpassen binnen de nog zeer onvolmaakte stratigrafie van het Drentse Pleistoceen. Lees verder>